DILI: Parlamentu Nasionál (PN) aprova Orsamentu Retifikativu (OR) tinan 2026 iha faze jeneralidade ho votus a-favór 42, abstensaun 23 no kontra 0, Bankada FRETILIN no PLP deside vota absten.
DILI: Bankada FRETILIN iha Parlamentu Nasionál konsidera Proposta Orsamentu Retifikativu importante no nesesita hodi proteze Timor-Leste hasoru krize mundiál ne’ebé nasaun hotu infrenta.
DILI:Eskuadra Polisia Na’i Feto, Polisia Nasionál Timor-Leste, bolu lia-nain Eugénio Sarmento hodi presta deklarasaun kona-ba ninia postajen iha média sosiál ne’ebé akuza Sekretariu Estadu Asuntu Toponomia no Organizasaun Urbana no ninia ekipa halo ‘bandalizmu’ bainhira sobu diskoteka “Agua de Coco” iha área Formoza, Dili.
DILI:Kandidatu Embaxadór Estadus Unidus Amérika mai Timor-Leste, Mark Garber deklara kompromisu atu hafasilita prosesu viza ba Timor-oan sira ne’ebé hakarak viajen ba EUA, nolori investór Amerikanu sira mai investe iha Timor-Leste.
DILI: Konselleiru Máximu Khunto, José dos Santos ‘Naimori’ Bucar deklara katak partidu ne’e prontu atu kandidata atual Prezidente Partidu, Armanda Berta dos Santos, ba Eleisaun Prezidensial períodu 2027 to’o 2032.
DILI: Governu konstituisionál dasia liu husi Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão konsidera Orsamentu Retifikativu (OR) ne’e atu garante estabilidade fiskál iha kontestu instabilidade globál liu-hosi kombinasaun realokasaun orsamentu internu, saldu osan ne’ebé disponível, rekursu transferidu, no reseita doméstika aas-liu duké espera, nune’e bele apoia medida adisionál sira.
DILI: Musulmanu Timor-Leste, iha meskita Annur Kampung Alór selebra loron idul adha 1447 Hijriah ho loron sakrifísiu ho orasaun no halo asaun karitativa ba kbi'it laek sira.
DILI: Relasiona Musulmanu Timor-Leste selebra Idul Adha 1447 Hijriah, Prezidente Repúblika, José Ramos Horta fó votu kmanek ba Musulmanu sira iha Timor-Leste.
DILI: Ministra Saúde, Elia dos Reis Amaral, liu husi audénsia ho Komisaun F Parlamentu Nasionál ne’ebé trata asuntu Saúde, Seguransa Sosiál no Igualdade Jéneru, klarifika katak atrazu iha prosesu junta médika ba pasiente sira la’ós tanba Ministériu Saúde ‘trava’ dokumentu, maibé depende ba resposta husi ospitál sira iha Malázia ne’ebé durante ne’e iha kontratu servisu ho Governu Timor-Leste.
Prezidente Komisaun F, Deputada Maria Goru Mali Barreto hatete, tuir esplikasaun husi Ministra Saúde (MS), prosesu transferénsia pasiente ba rai li’ur presiza liu uluk husi konsultasaun ho ospitál sira iha Malázia molok simu pasiente husi Timor-Leste.
“Kona-ba junta médiku ita iha kontratu ho ospitál sira iha Malázia. Bainhira pasiente hetan junta médika, Ministériu Saúde presiza halo konsultasaun ho ospitál sira ne’ebé iha kontratu antes simu pasiente,” dehan Goru Mali hafoin audénsia ho MS, iha Parlamentu Nasionál, Sesta (22/05).
Nia esplika, ospitál sira iha Malázia la simu de’it pasiente husi Timor-Leste, maibé mós husi nasaun seluk, nune’e presiza hein sira-nia disponibilidade no resposta ofisiál.
Nia afirma, MS subliña katak prosesu tratamentu depende mós ba departamentu espesialista sira iha ospitál refere.Se diagnostiku mediku hatudu katak pasiente nia kondisaun labele simu tratamentu ka operasaun, entaun ospitál bele rejeita ka haruka fila pasiente.
“Nia la’ós trava, maibé tanba hein resposta husi ospitál sira. Moras balun depende ba diagnostiku espesialista sira kona-ba kondisaun pasiente bele simu tratamentu ka lae,” hatete nia.
Komisaun F mós husu atu mediku sira rasik fó esplikasaun direta ba família pasiente sira atu evita sala interpretasaun kona-ba prosesu kooperasaun entre Ministériu Saúde no ospitál sira iha rai li’ur.
Iha audiénsia ne’e, Ministra Saúde mós apela ba komunidade atu kuidadu di’ak saúde no prevene moras atakasaun derepente ne’ebé durante ne’e aumenta.
Deputada Goru Mali hatete, MS husu ema hotu atu halo ezersísiu fíziku regularmente no kontrola konsumu ai-han importadu sira atu asegura metabolizmu di’ak no evita moras kardiovaskular.
“Importante atu book-an, halo ezersísiu no kontrola hahan importador sira par labele afeita ba moras atakasaun derepente,” dehan nia.
Ospital Malazia haruka fila pasiente ida
Relasiona ho kazu pasiente Francelino Roberto Tavares ne’ebé ospitál iha Malázia haruka fila mai Timor-Leste, Diretóra Nasionál Servisu Hospitál, Ministériu Saúde, Maria Santina Gomes klarifika katak desizaun refere bazeia ba kondisaun médika pasiente, la’ós desizaun Ministériu Saúde.
“Bainhira doutór haree katak pasiente labele halo tratamentu tan, ospitál iha rai li’ur bele haruka fila mai. Ida ne’e laiha relasaun ho Ministériu Saúde,” dehan Maria.
Nia esplika, Francelino sofre malformasaun no bakteria iha kakutak, no ospitál Prince Court Medical Centre konsidera kondisaun pasiente la permite tratamentu ba oin.
Entretantu, aman husi pasiente, António Tavares hatete, família sente triste tanba nia oan haruka ba Malázia ho esperansa bele di’ak, maibé ikus mai fila fali iha kondisaun koma.
“Estadu fó responsabilidade maibé la to’o fim. Ha’u-nia oan ba Malázia atu salva nia futuru, maibé depois operasaun nia la sadar tan,” lamenta António.
Fretilin kritika MS
Molok ne’e, Bankada Frente Revolucionária do Timor-Leste Independente (Fretilin) kritik maka’as Ministra Saúde tanba konsidera ‘budu’ dokumentu junta médika ba pasiente sira, inklui veteranu sira.
Deputadu Dario Madeira hatete iha plenária Parlamentu Nasionál hatete, pasiente hamutuk ema 30 resin hela hein aprovasaun junta médika, balun uluk trata ona iha Malázia maibé presiza kontinua tratamentu.
“Ate ohin loron Ministra sempre laiha tempu atu asina junta médika sira ne’e,” Dario dehan.
Nia husu MS respeita rekomendasaun husi Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál no halo lalais prosesu transferénsia ba pasiente sira ne’ebé kondisaun saúde aat ba bebeik.
LEOREMA: Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, lansa ofisialmente Festival Kafé Leorema Bazartete Likisa ka habadak LeoBaLi, iha suku Leorema, Postu Administrativu Bazartete, Munisipiu Likisa, ho tema ‘Lori Sidade ba Knua’.
DILI: Eis Koordenador Politika Nasional CNRT rezistensia, Leandro Isac, deklara kontra desizaun husi Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál ne’ebéhasai estatutu MartirSaudozu Liurai Veríssimo Dias Quintas.
DILI: Prezensa Sekretáriu Jerál (SEKJÉR) ASEAN Inter-Parliamentary Assembly (AIPA) iha Timor-Leste (TL) hodi hametin relasaun parlamentár entre Timor-Leste ho nasaun ASEAN sira no apoiu prosesu integrasaun Timor-Leste nu’udár membru bá dala-11 iha fulan novembru tinan ne’e.
DILI: Eis-Primeiru-Ministru no eis Prezidente Autoridade Região Administrativa Espesial Oe-cusse Ambeno (RAEOA), atual Sekretáriu Jerál FRETILIN, Marí Alkatiri, Segunda-feira (ohin), prestasaun deklarasaun ba alegasaun korrupasaun, fraude fiscal, abuzu podér no administrasaun denóza, iha Ministériu Públiku.
DILI:Kanadá hatudu ninia interese boot atu aumenta investimentu iha Timor-Leste, liuliu iha área enerjia renovável no petróleu, ho montante inisial besik millaun $15 ba projetu enerjia solár Fotovoltaiku (PV).