Deklarasaun ida ne’e hato’o ba jornalista sira hafoin enkontru ho Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, iha Palásiu Prezidensiál, Bairu-Pite, Segunda (25/05).
Garber esplika katak, atualmente Timor-oan sira ne’ebé hakarak aplika viza EUA presiza ba Jakarta, Indonézia, hodi halo prosesu aplikasaun. Situasaun ida ne’e lori kustu boot no prosesu naruk.
"Buat ida mak ha'u halo diskusaun ho Prezidente Repúblika mak hanesan Embaxadór halo Timor fasil liu hodi bele hetan viza viajen ba EUA," dehan Garber.
Nia afirma, bainhira nomeadu ofisial nu’udar Embaxadór EUA ba Timor-Leste, nia hakarak muda sistema administrasaun ne’ebé agora eziste atu prosesu viza bele halo diretamente iha Dili.
"Hanesan Embaxadór ha'u hakarak muda ninia administrasaun ida ne'e, nune'e halo mais fasil liu hodi bele de'it interveiu Embaxadór ne'ebé iha Dili. Ida ne'e halo fasil liu nune'e fasilita Timor-oan sira hodi bele vizita EUA," nia dehan.
Garber konsidera katak obrigasaun ba Jakarta la’ós de’it halo gastus boot ba aplikante sira, maibé mós halo prosesu demora durante semana ka fulan barak. Tanba ne’e, nia hakarak aselera no simplifika mekanizmu refere.
Aleinde asuntu viza, Garber mós hato’o nia vizaun atu hametin relasaun entre EUA no Timor-Leste liu husi kooperasaun ekonomia no investimentu.
Nia revela katak iha interese atu lori investór Amerikanu sira mai investe iha área estratéjiku sira hanesan agrikultura no turizmu.
“Ami mós iha diskusaun uitoan kona-ba oinsá bele lori investór sira bele mai hodi bele dezenvolve nasaun Timor-Leste," nia dehan.
Garber fiar katak Timor-Leste iha potensia boot atu sai sentru produsaun ai-han ba merkadu ASEAN, no setor agrikultura tenke hetan atensaun boot liu.
"Ha'u mós interese atu bele dezenvolve agrikultór iha Timor. Ida ne'e mós ha'u aprezenta ba Prezidente Repúblika," nia hatete.
Iha setor turizmu, nia observa katak Timor-Leste iha beleza naturál ne’ebé bele dezenvolve hanesan destinasaun turístika internasionál.
"Timor ne'e bele sai mós fatin distinasaun ba turista hanesan Bali. Ha'u iha vizaun hakarak lori investór sira husi EUA bele mai investe iha área turizmu ne'ebé bele halo Timor sai famozu. Tanba ha'u gosta liu mak haree Timor ne'e bele prosperu," dehan nia.
Garber elojia mós povu Timor-Leste ne’ebé nia konsidera nu’udar ema di’ak no simu malu ho laran luak.
“Timor mak nasaun ki’ik ida, maibé furak no iha potensia boot. Ha’u hakarak haree nasaun ida ne’e prospera,” nia konklui.
Entretantu, PR Horta durante enkontru ne’e manifesta esperansa katak Garber bele hetan nomeasaun ofisial husi Prezidente EUA, Donald Trump, atu hahú servisu diplomátiku iha Timor-Leste.
