DILI: Governu Japaun reafirma nia kompromisu atu hametin kooperasaun ho Timor-Leste iha setór edukasaun, liu-liu ba dezenvolvimentu rekursu umanu no infraestrutura eskolár.
DILI: Eis Primeiru Ministru, Rui Maria de Araújo, hili atu la envolve iha polémika kona-ba kandidatura ba Prezidente Repúblika, relasiona ho deklarasaun husi Sekretáriu Jerál partidu Fretilin, Mari Alkatiri, ne’ebé husu ba kuadru sira ne’ebé hakarak kandidata an atu entrega hikas kartaun partidu nian.
DILI:Ministériu Komersiu no Industria garante katak folin nesesidade baziku nia estavel nafatin maske mosu volatilidade enerjétika iha merkadu internasionál.
DILI: Sekretáriu Jerál Partidu Fretilin, Mari Alkatiri deklara, Partidu Fretilin sei determina figura ida hodi kandidata ba Prezidente Repúblika ba períodu 2027–2032 liu husi desizaun Komité Sentrál Fretilin.
Tuir Alkatiri, desizaun kona-ba kandidatu prezidensiál laos iha nia liman, maibé kompeténsia membru Komite Sentral Fretilin (CCF) sira ne’ebé sei tuur hamutuk hodi halo desizaun.
"La'ós ha'u mak deside see mak kandidatu, ne'e Komité Sentrál Fretilin mak sei deside," dehan Alkatiri ba jornalista sira, hafoin Komisaun D hala'o konsulta, iha edifisiu eis Titulár, Faról, Kuarta (08/04).
Iha oportunidade ne’e, Alkatiri mós hato’o mensajen klaru ba sira ne’ebé hakarak sai kandidatu independente, liu-liu kona-ba ‘kartaun partidu’.
"Ha'u husu de'it sira kandidatu independente ne'e entrega kartaun. Se independente duni, entrega kartaun, la'ós kaer metin kartaun,” dehan nia.
Sekjer Fretilin ne’e hatutan, nia laiha problema atu simu ema ne’ebé entrega ninia kartaun partidu, tanba, tuir nia hanoin, funsaun Xefe Estadu no lider partidu nu’udar buat rua ne’ebé diferente.
“Se entrega kartaun, ha'u simu. Ba ha'u sai Prezidente ka Sekretáriu Jeral Fretilin buat ida, sai Xefe Estadu buat seluk," katak nia.
Alkatiri mós esplika katak Fretilin iha kuadru barak ne’ebé prontu atu sai kandidatu, ne’ebé hatudu katak partidu ida ne’e forte ho ema matenek no kapasidade aas.
Molok ne’e, Rui Maria de Araujo, ne’ebé mós nu’udar membru Fretilin, hato’o ninia intensaun atu kandidata an ba Prezidente Repúblika iha eleisaun Prezidensial 2027 ho estatutu independente.
Iha enkontru sosializasaun iha Salaun Delta Nova, Dili, Sabadu (28/03), nia dehan maske seidauk ofisial sai kandidatu, nia iha intensaun forte atu konkore.
“Ha'u seidauk kandidata, ha'u iha duni intensaun atu kanidata aan ba Prezidente Repúblika hanesan independente,” hatete Rui.
Tuir nia, Prezidente Repúblika tenke iha pozisaun ne’ebé klaru no labele iha lealdade ba grupu ka partidu espesífiku.
“Prezidente Republika labele leal ba A,B,C, maibé tenke leal ba Estadu, Konstituisaun RDTL no povu,” katak nia.
Nia mós destaka katak sistema semi-prezidensiál iha Timor-Leste di’ak tebes tanba permite balansu poder (check and balances), no ajusta ho kultura no tradisaun rai laran ne’ebé valoriza desizaun hamutuk.
Iha parte ikus, nia uza metafóra médiku atu esplika kondisaun nasaun.
“Tanba saida ha’u uza sapeu hanesan médiku, tanba estadu no nasaun falta oksijeniu.Ita presiza lori oksijeniu liu tan ba estadu no nasaun atu bele funsiona ho di'ak,” katak nia.
DILI:Planú Governu Timor-Leste atu limita utilizasaun enerjia eletrisidade nu’udar medida antisipasaun ba impaktu konflitu iha Médiu Oriente hetan avaliasaun husi Forum Organizasaun Naun Governamental Timor-Leste.
DILI:Komisaun Funsaun Públika rejista katak durante loron 30, dezde implementasaun Lei númeru 3/2026, instituisaun públika hamutuk 94 husi total 113 mak halo ona ajustamentu dadus funsionáriu sira nian.
DILI: Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmao, ho Vise Primeiru Ministru, Francisco Kalbuadi Lay, simu vizita husi bilionariu na’in rua, Peter Thompson husi Estadus Unidus Amérika no Hendrik Halbe husi Olanda, ne’ebé mai vizita Timor-Leste durante semana ida.
DILI:Durante fulan tolu nia laran, hahu husi Janeiru to’o Marsu 2026, kuaze funsionariu publiku iha Timor-Leste seidauk simu sira-nia salariu. Situasaun ne’e mosu tanba prosesu ajustamentu ne’ebé governu no Komisaun Funsaun Públika halo.
VIKEKE: Folin kombustível ne'ebé sa'e hahú fó impaktu ba setór transporte rai-maran. Motorista bis diresaun Dili-Vikeke unilateralmente hasa’e tarifa pasajeiru nian ba $10 ba ema ida.
Motorista ida, Octavio Palacio de Carvalho hatete, desizaun ne'e halo tanba folin kombustível ne'ebé kontinua sa'e, ne'ebé aumenta mós kustu operasionál sira.
"Komesa ohin, ami hahú hasa'e folin ba pasajeiru sira tanba mina folin sa'e, daudaun ne'e sa'e tiha ona $1.53 ne'ebé ami mós tenke aumenta folin ba pasajeiru. Se ami halo tuir de'it hanesan baibain ne'e ami lakon boot," dehan Octavio ba Jornalista Jornál INDEPENDENTE, Sabadu (04/04).
Nia esplika katak bainhira la ajusta tarefa, rendimentu ne’ebé sira hetan la sufisiente ona atu sosa kombustivel ka selu depózitu ba veíkulu na'in sira.
"Ami laiha opsaun seluk. Se ami la hasa'e ami-nia tarefa, ami sei labele kobre ami-nia kustu operasionál sira," dehan nia.
Varia tarefa foun
Ho ajustamentu sira ne'e, dadauk ne’e iha varia ba tarefa depende ba destinasaun:
Todan ba pasajeiru sira
Iha parte seluk, pasajeiru sira hato’o sira-nia objesaun, maski sira komprende situasaun ne’e. Pasajeiru ida, Dominga da Silva hatete, aumentu tarefa ne'e todan tebes.
"Ami triste, maibé ami labele fó sala ba kondutór sira tanba folin kombustivel mak sa'e duni," nia hatete.
Governu seidauk aprova aumentu
Molok ne’e, iha 01 Abril 2026, Diresaun Nasionál Transporte no Terrestre (DNTT) informa, seidauk iha desizaun ofisiál kona-ba aumentu tarifa transporte nian.
Xefe Departamentu Apoiu Tékniku Administrativu, DNTT, Nelson Martins hatete, nia parte akompaña nafatin situasaun no husu ba kondutór sira atu labele hasa'e tarifa unilateralmente.
“Loos duni mina ita haree iha mudansa duni, maibé ita labele hasa'e buat ida tuir ita-nia gostu. Ita nasaun, ita tenke tuir regras ne'ebé mak iha, estadu mós sei la taka matan, karik iha mudansa estadu mós sei foti desizaun di'ak ba ita hotu," dehan nia.
Nia mós husu ba públiku atu hato’o keixa karik kondutór ruma hasa’e tarefa la ho aprovasaun governu nian, tantu ba polísia ka ba DNTT.
Tarefa ofisiál ne’ebé sei aplika
To'o ohin loron, tarefa ofisiál sira ne'ebé mak governu estabelese la muda, mak hanesan:
Governu subliña ona katak sei foti asaun bainhira presiza, maibé ba oras ne'e, husu ba públiku atu kontinua tuir tarefa ofisiál ne'ebé aplikavel.
DILI: Relatóriu foun Banku Dezenvolvimentu Aziátiku (ADB), ne'ebé hatudu prespetiva kresimentu ekonómiku Timor-Leste solidu, posibilidade ekonomia ne’ebé projeta sa’e ho médiu 4,1 porsentu ba tinan 2027.
DILI:Timor-Leste approved an agreement with South Korea to strengthen forest protection and restoration at a Council of Ministers meeting on April 8, according to a government statement.
“Recent critiques of Timorese leadership, most notably those characterizing Kay Rala Xanana Gusmão’s public persona as "strategic stupidity," often fail to account for the deep cultural and historical currents that define power in Timor-Leste. This article argues that such Western-centric frameworks overlook the "grammar of legitimacy" required to govern a post-conflict state. By examining Gusmão’s role through the lens of historical unity and cultural solidarity, we can move toward a more nuanced understanding of his enduring influence”.
DILI: Ministériu Asuntu Kombatentes Libertasaun Nasionál (MAKLN) konklui ona pagamentu pensaun veteranus bá benefisiáriu hamutuk 15.697 ne’ebé hahú iha 15 Dezembru 2025 konklui ona. Maibé karik sira bá halo levantamentu osan iha banku mak demora, ne’e kestaun banku nian.
Jakarta, 12 Marsu 2026- Programa bolsa estudu Feto iha Siénsia, Teknolojia, Enjeñária no Matemátika (STEM) husi ASEAN-Reinu Unidu, ko-finansia husi British Council no Misaun Reinu Unidu ba ASEAN, fornese finansiamentu ba kursu mestradu durante tinan ida iha universidade no instituisaun peskiza sira ho ranking aas iha Reinu Unidu, ho objetivu atu hasa’e oportunidade feto sira nian iha STEM, haforsa lideransa feto sira nian iha siénsia no inovasaun, no promove liu tan diversidade no jéneru iha setór STEM nian.
Kada bolsa estudu ba tinan akadémiku 2026-27 iha osan mínimu £40,000, inklui propinas, alojamentu, osan ba viajen no vistu,osan ba saúde no apoiu ba Lian Inglés. Bolsa estudu ne’ebé bele halo mudansa ba moris, fasilita asesu ba universidade sira rekoñesidu mundialmente iha siénsia no peskiza iha Reinu Unidu no ba plataforma sira ne’ebé sei ajuda halo ligasaun ho peritu sira iha área STEM no alumni mundiál sira Reinu Unidu nian.
Bolsa estudu 20 dadaun ne’e loke hela ba kandidatu feto sira husi nasaun Ásia Leste nian, serbisu hamutuk ho universidade 4 husi Reinu Unidu.
Dra Jen Bardsley, Diretór Globál Apoiu ba Investigasaun & Siénsia husi British Council hatete “ida ne’e fantástiku tebes atu organiza fali ita-nia programa bolsa estudu Feto iha STEM ba tinan akadémiku 2026-27. Programa ne’e ho objetivu atu hamenus barreira sira ne’ebé impede feto sira nia karreira iha STEM no kria liu tan reprezentasaun ida inkluziva no diversifikada iha siénsia iha ne’ebé ita hatene bele dezenvolve liu tan siénsia no bele lori rezultadu di’ak liu tan ba ema hotu”.
Summer Xia, Diretóra Nasionál ba Indonésia no Diretór Regional ba Sudeste Asiátiku British Council nian, hatete “ami kontinua haree talentu no ambisaun boot tebes entre feto sira ne’ebé hakarak foti kursu iha área STEM nian. Maibé, barak mak sei kontinua enfrenta hela barreira estruturál sira atu foti estudu avansadu no oportunidade peskiza globál sira. Liu husi bolsa estudu Feto iha STEM, ami hakarak atu apoia feto sira iha ASEAN tomak inklui Indonésia no Timor-Leste ne’ebé mak prontu ona atu foti pasu tuir mai iha sira nia jornada STEM nian no kontribui ba inovasaun, sustentabilidade, no progresu sosiál iha sira nia nasaun rasik no iha mundu. Ami sente orgullu tebes hodi loke kandidatura ba tinan ida ne’e nian no anziosu tebes atu haree feto indonézia barak liu tan mak lidera no define futuru STEM nian”
Ba detallu bolsa estudu nian ne’ebé mak disponivel ba Indonésia no Timor-Leste favór visita https://www.britishcouncil.org/study-work-abroad/in-uk/scholarship-women-stem

Kandidatura ba bolsa estudu Feto iha STEM sei loke to’o fulan Abril nia rohan, tinan 2026.
Kona-ba Bolsa Estudu no Programa ASEAN-Reinu Unidu nian
https://www.britishcouncil.org/study-work-abroad/in-uk/scholarship-women-stem
Bolsa estudu ko-finansiada husi British Council no Misaun Reinu Unida ba ASEAN. 2026 marka nia aniversáriu ba tinan 5 hanesan parseiru diálogu ASEAN nian.Kandidatu feto sira ba bolsa estudu Feto iha STEM husi nasaun membru 11 ASEAN nian bele aplika ba programa ne’e hodi estuda kursu sira ne’ebé selesionadu ona iha universidade rua hanesan ami nia parseiru iha Reinu Unidu, Cranfield University no Stirling University.
Kona-ba British Council
British Council hanesan organizasaun internasionál Reinu Unidu nian ba relasaun kulturál no oportunidade edukasionál sira. Ami harii ligasaun sira, komprensaun no fiar entre ema sira iha Reinu Unidu no nasaun seluk liu husi arte no kultura, edukasaun no lian Inglés. Iha tinan kotuk ami konsege atinji diretamente ema liu tokon 80 no totál ema tokon 791 liu husi televizaun, publikasaun inklui pataforma online sira. Harii iha tinan 1934, ami hanesan instituisaun karidade británika regula liu husi Karta Real no organismu públiku Reinu Unidu nian.Ami simu apoiu finanseiru básiku ho totál 15% husi Governu Reinu Unidu nian.
Kona-ba Missaun Reinu Unidu ba ASEAN
https://www.gov.uk/world/organisations/uk-mission-to-asean
Misaun Reinu Unidu nian ba ASEAN ho ninia objetivu mak atu hakle'an liután ita-nia envolvimentu ho ASEAN, bazeia ba kooperasaun sira ne'ebé eziste ona no esplora dalan foun sira atu kolabora ho organizasaun no ninia estadu membru sira.