PR Horta nomea Henriqueta ho Graziela nu’udar Xefe Kaza Sivil no Adjunta Kaza Sivil Featured

By Cristina Ximenes Marsu 19, 2026 141
FOTO: Media PR. FOTO: Media PR.

DILI: Prezidente Repúblika, José Ramos Horta nomea Henriqueta Maria da Silva nu’udar Xefe Kaza Sivil ho Graziela Fátima Liu Soares, nu’udar Adjunta Xefe Kaza Sivil, tuir dekretu Prezidente Repúblika númeru 33/2026.

Xefe Kaza Sivil, Henriqueta Maria da Silva, ohin ne'e hand over husi Vise Ministra MNEK, ne'ebé sai Xefe Kaza Sivil iha tinan hira liu ba.

"Hand over fali mai ha'u ne'ebé foin nomeada hanesan Xefe Kaza Sivil, ne'e parte ida husi responsabilidade kna'ar ida-idak nian. Aumesmu tempu ha'u mós ohin hand over ba Adjunta nomeada ne'e mós parte ida husi responsabilidade kna'ar ida-idak nian ba malu,” Dehan nia, iha Palasiu Prezidente  Republika, Bairo-pité, Kuarta (18/03).

Nia hatete, ida ne'e primeira-vez koko halo ida ne'e, nune'e bele mantein ritmu sira hanesan ne'e iha Prezidensia Repúblika ba oin.

"Ita nafatin, tanba ita ba nafatin ho vizaun Prezidente Repúblika nian, programa sira-ne'ebé tradús vizaun Prezidente Repúblika nian, ita kontinua, ita la halo buat foun, anaunser iha instrusaun ruma husi Prezidente Repúblika bazeia ba dezenvolvimentu nasaun nian ka konforme instrusaun Prezidente Repúblika nian,” Nia hatete.

Iha fatin hanesan, Adjunta Xefe Kaza Sivil, Graziela Fátima Liu Soares, hato'o agradese ba Prezidente Repúblika, José Ramos Horta ne'ebé fó ona konfiansa ba nia sai hanesan Adjunta Xefe Kaza Sivil.

“Ida ne'e la'ós oportunidade ida mai ha'u, maibé ne'e responsabilidade boot ida mai ha'u atu hala'o ha'u nia kna'ar ne'e ho di'ak. Ita hotu hatene katak, Prezidente Repúblika, José Ramos Horta ema ida ne'ebé servisu la hatene oras, servisu on-time, labele halimar ne'ebé ha'u fiar katak, ha'u sei lidera. Ita iha esperansa katak, hela tan mandatu tinan ida ho balun ne'e sei remata ho di'ak,”  Nia dehan.

Nune'e mós agradese ba Xefe Kaza Sivil sesante atual Vise MNEK nian, ba obra durante ida ne'e akompaña katak, buat hotu la'o ho di'ak tebes.

"Ita koko atu kontinua obra refere no mós buat ne'ebé ladun di'ak, ita tenta atu hadia hamutuk, ho estrutura Prezidensia Repúblika ne'ebé forte ho di'ak tebes,” Nia haktuir.

Iha tempu hanesan, Xefe Kaza Sivil Prezidente Repúblika sesante, atuál Vise MNEK, Zejuina Maria Ferreira Gomes hatete, prátika ida agora halo ne'e prátika di'ak ida ba instituisaun públiku ka privada sira, atu hatudu katak maske mudansa ema, maibé tenke asegura funsionamentu husi instituisaun ne'e rasik ne'ebé tenke hand over.

“Agora Xefe Kaza Sivil nomeada ho Adjunta, sira na'in rua la'ós ema foun, durante ne'e sira mós servisu hamutuk hela ho ha'u, servisu fó apoiu ba iha Prezidente Repúblika. Durante mandatu ha'u nian tinan rua, fulan hitu, iha servisu barak ne'ebé halo tiha ona, ne'e hanesan legadu ida ne'ebé ekipa ne'e husik hela ba iha Prezidensia Repúblika,” Nia hatutan.

Nia esplika, obra sira hanesan imi akompaña salaun ASEAN, Salaun Xina, Salaun Papa Francisco, depois Jardim sira ne'e buat ne'ebé liga ho infraestrutura.

Maibé, iha buat barak ne'ebé mós liga ho sistema, prosedimentu ne'ebé kria ona durante tinan hira nia laran, hanesan jestaun finansas, jestaun patrimoniu, jestaun rekursu umanus.

“Ida ne’e ita halo ona atu reforsa Prezidensia, tanba Prezidente Repúblika rasik hakarak Prezidensia ne'e sai ezemplar ba instituisaun sira seluk,” Tenik nia.

Purtantu, Henriqueta Maria da Silva lori esperiénsia liu dékada rua iha dezenvolvimentu no governasaun ba nia knaar foun. Nu'udar Profisionál ida ne'ebé iha esperiénsia iha dezenvolvimentu institusionál no jestaun programa, nia serbisu nu'udar Adjunta da Adjunta Xefe Kaza Sivil iha Prezidénsia.

Nune'e, ninia kareira distinta inklui knaar sira asesoria seniór nian ba Governu kona-ba reforma no responsabilizasaun setór públiku nian, jere programa governasaun lokál ho eskala boot ba UNDP/UNCDF; koordena peskiza kona-ba jéneru no dezenvolvimentu ba UNIFEM; no servisu hanesan konsultór nasionál ba Banku Mundiál, WFP, no UNDP.

Maibé mós ninia matenek kobre siklu projetu tomak, hosi dezeñu polítika no planeamentu estratéjiku to'o implementasaun, monitorizasaun, no avaliasaun. Henriqueta lidera ona inisiativa multi-setoriais lubuk ida, fasilita ona fortalesimentu institusionál ba órgaun estadu, no hala’o ona peskiza estensivu iha kampu kona-ba dezenvolvimentu ekonómiku no kestaun jéneru.

Hanesan, koñesidu nu'udar líder orientadu ba rezultadu, nia kombina prátika rezolusaun problema ho kompromisu kle'an ba kapasitasaun no serbisu iha ekipa. Nia iha Mestradu iha Jestaun Dezenvolvimentu hosi Institutu Jestaun Aziátiku (Filipinas) no Lisensiatura iha Ekonomia hosi Universidade Soegijapranata (Indonézia). Ninia abilidade téknika inklui profisiénsia iha análize dadus SPSS, no nia hatene lian Tetum, Indonézia, Inglés, no Portugés.

Nune'e mós Graziela Fátima Liu Soares asumi knaar nu'udar Adjunta Xefe Kaza Sivil no atualmenté hala'o kna'ar nu'udar Sekretária Ezekutiva ba Prezidente dezde fulan Maiu 2022, iha ne'ebé nia hatudu lideransa organizasionál esepsionál no perísia interkulturál.

Hanesan, ninia kareira abranje kna'ar sira iha governu nivél aas, inklui Xefe Gabinete iha Sekretária Estadu Formasaun Profisionál no Empregu no Assessóra Relasaun Públika ba Xina Harbor Timor. Esperiénsia hirak ne'e fornese ba nia esperiénsia kle'an iha lideransa organizasionál, administrasaun, relasaun públika, no supervizaun projetu. Graduadu iha Komérsiu no Negósius Internasionáis hosi Universidade Konkuk iha Koreia-Súl, Graziela mós servisu ona nu'udar Sekretária Korporativa, instrutora lian Koreana, no Apoiadór /Intérprete ba Traballadór Estranjeiru sira iha Seoul, hodi hadi'a nia abilidade linguístika no fluénsia interkulturál.

Maibé koñesidu ba nia adaptabilidade no abilidade interpersonal ne'ebé di'ak, nia iha sertifikasaun sira inklui Mini-MBA no Programa Governasaun Globál. Nia iha paixaun atu liga ho ema sira hosi orijen oioin no kontribui ba ambiente sira ne'ebé dinámiku no dezafiante.

Prezidente Repúblika, José Ramos Horta subliña importánsia husi nomeasaun sira ne'e ba servisu kontinuasaun Prezidénsia nian.

“Atu hari’i nasaun ida ne’ebé serbí duni ninia povu presiza instituisaun forte ne’ebé lidera husi indivíduu sira ne’ebé iha kapasidade no dedikasaun. Ha’u iha konfiansa tomak katak, Henriqueta Maria da Silva no Graziela Fátima Liu Soares, ho sira-nia esperiénsia profisionál ne'ebé kombinadu no kompromisu metin ba funsaun públika, sei fornese lideransa ne’ebé nesesária hodi hametin no fó apoiu ba Prezidénsia iha ninia misaun atu serbí Timor-Leste tomak," deklara PR Horta.

Tanba ne'e, PR Horta hato'o ninia votus kmanek liu ba nomeada na'in rua ba susesu boot liu iha sira nia kna'ar foun, bainhira sira hahú servisu importante ida ne’e hamutuk.

 

Asegura ezekusaun OJE 2026

Enkuantu, Xefe Kaza Sivil Prezidente Repúblika sesante, atuál Vise-MNEK, Zejuina Maria Ferreira Gomes husu Xefe Kaza Sivil atuál, Henriqueta Maria da Silva asegura ezekusaun Orsamentu Jerál Estadu tinan 2026, nune'e bele atinje pursentu hanesan tinan 2024 no 2025.

Zejuina dehan, iha programa lubuk ida iha tinan ida ne'e nia laran ne'ebé tenke halo tuir, liu-liu tenke haree mós planu asaun anual ne'ebé halo ona inklui planu orsamentu iha laran.

“Nune'e atu asegura nia ezekusaun ne'e ita bele atinje pursentu hanesan tinan rua uluk. Iha 2024 ita nia pursentu 96%, entermus ezekusaun orsamentu, iha 2025 98% tenke asegura nafatin, nune'e Prezidensia Repúblika nia ezekusaun ne'e tuir planu anual ne'ebé iha ona,” Nia informa.

Nia hatete, boas prátika ne'ebé durante ne'e halo kontinua nafatin ka bele mellora di'ak liu tan.

“Maske ha'u muda ona ba MNEK, maibé atu prontu nafatin fó apoiu ba sira, se sira presiza, nune'e asegura Prezidente Repúblika mandatu ne'ebé hela de'it tinan ida fulan rua ne'e bele konklui ho di'ak,” Nia konklui.

Iha fatin hanesan, Xefe Kaza Sivil Prezidente Repúblika, Henriqueta Maria da Silva hatete, konserteja ne'e responsabilidade, la'ós oportunidade, tanba responsabilidade tenke halo posivelmente atu garante ezekusaun OJE ida ne'e.

“Ha'u mós hola parte hela husi prosesu sira liu ba, ekipa sira barak ne'ebé mantein hela, entaun ami sei tenta posibilidade tomak ami bele mantein ritmu ida ne'e, atu ezekuta tuir ka la'e”, Nia haktuir.

Nia haktuir, hanesan ema hotu hatene Prezidente Repúblika ne'e la'ós ema ida ne'ebé baibain, ema ida ne'ebé tenke servisu lalais, tenke servisu ho profesionál, tenke servisu ho on-time ne'e katak, kabe ba obrigatoriamente tenke kontinua ritmu ida-ne'e.

Rate this item
(0 votes)

Independente Digital TV

Follow us on Facebook

Kalendariu Notisia

« March 2026 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31