Polisia Bobonaro sei kriminaliza negosiante ne’ebé la simu sentavus 200 Featured

By Ekipa INDEPENDENTE Marsu 16, 2026 143
FOTO: espesial FOTO: espesial

DILI:Ekuadra Polisia Nasionál Timor-Leste, Postu Administrativu Maliana, Munisipiu Bobonaro, ameasa atu prosesa sidadaun no negosiante sira ne’ebé lakohi simu osan moeda sentavus 200 iha tranzasaun merkadu.

Komandante Eskuadra PNTL Maliana, Inspetor Xefe Aderito A. A. de Jesus hatete, komunidade tenke kontinua uza osan sentavus 200 tanba osan ne’e mak moeda ofisiál ne’ebé nafatin válidu iha Timor-Leste.

“Komando Eskuadra Polísia Maliana hato’o ba komunidade tomak, liu-liu negosiante sira, katak osan moeda ho valor dua dollar sei ezisti nafatin hodi hala’o tranzasaun sosa sasán iha territóriu tomak tanba ne’e osan nasaun RDTL nian,” dehan Aderito liu husi avizu ofisiál ne’ebé fó sai iha Sesta (13/03).

Komandante ne’e dehan, polísia sei kontinua halo kontrolu iha terrenu. Bainhira simu keixa ka identifika sidadaun ruma ne’ebé lakohi simu osan ne’e, kazu ne’e bele lori ba prosesu legal.

“Ba sidadaun ka negosiante sira ne’ebé la simu osan moeda ho valor dua dollar sei konsidera hanesan aktu krimi no sei halo prosesu tuir lei ne’ebé vigora,” nia dehan.

Nia mos husu ba komunidade atu relata ba polísia se deteta osan falsu.

“Bainhira sidadaun ka negosiante sira deteta osan moeda ho valor dua dollar falsu, bele aprezenta keixa iha Komando PNTL atu prosesa tuir lei,” katak nia.

Rame-rame troka iha BCTL

Komunidade sira iha kapital Dili rame-rame forma iha Banku Sentral Timor-Leste hodi troka osan besi sentavus 200 hafoin informasaun kona-ba osan falsu espalla iha media sosial ne’ebé konsege hamosu mós paniku.

Komunidade ida, Maria de Araújodehan nia mai rasik ba BCTL atu troka osan ho montante $520, tamba loja no kioske sira la simu ona osan 200 sentavus.

“Loron hirak liu ba ha’u haree informasaun iha média sosiál katak osan sentavus 200 iha falsu. Bainhira ha’u ba kioske atu hola sasán, kioske na’in dehan sira la simu ona osan ne’e.Tanba ne’e ohin ha’u mai troka iha banku sentrál,” dehan Maria ba jornalista iha resintu BCTL, Sesta (13/03).

Tuir Maria, nia parte seidauk simu informasaun ofisiál husi BCTL kona-ba osan ne’e falsu ka lae. Nune’e, nia husu banku atu fó informasaun klaru ba públiku atu evita paniku iha merkadu.

Iha fatin hanesan, komunidade seluk, Miguelita da Costamós mai atu troka osan ne’ebé nia lori ho montante $400.

Miguelita deklara, nia mós sente paniku tanba mosu informasaun ne’ebé espalla iha média sosiál kona-ba osan falsu.

“Ami laos tauk maibé ami hakarak hatene klaru. Ha’u husu governu atu fó informasaun liu husi média atu loja no komunidade labele paniku ho osan 200 sentavus,” dehan Miguelita.

Sidadaun seluk, Mário Filipe Ximenes relata, semana kotuk iha informasaun kona-ba diferensa entre osan sentavus 200 orijinál no falsu.

Situasaun ne’e, tuir nia, halo loja no merkadu balun la simu osan refere.

“Ami buka osan ne’ebé ami tau iha uma, konta hamutuk to’o $1,064∫ atu lori mai troka iha banku,” nia dehan.

BCTL: Osan sentavus 200 nafatin válidu

Entretantu, Vise Governadóra BCTL, Sara Lobo Brites, klarifika katak osan sentavus 200 ne’ebé banku sentrál emite mak osan ofisiál no legál, no tenke kontinua sirkula iha merkadu.

“Nia laiha razaun atu rejeita osan ne’e. Osan 200 sentavus ne’e osan orijinál ne’ebé sirkula iha territóriu Timor-Leste tomak,” dehan Sara liu husi konferénsia imprensa iha BCTL, Sesta (13/03).

Nia esplika katak BCTL fó alerta ba públiku atu kuidadu tanba banku deteta iha posibilidade osan falsu sirkula. Maibé, informasaun ne’e la’ós atu halo negosiante sira rejeita osan orijinál.

“BCTL nia obrigasaun mak alerta públiku atu vijilante, maibé la’ós atu halo loja sira la simu osan ne’ebé mak orijinál,” nia dehan.

BCTL mós servisu hamutuk ho entidade seguransa sira hanesan PNTL no PSIK atu investiga kazu osan falsu ne’ebé bele sirkula iha merkadu.

Iha fatin hanesan, Diretór Jerál Ministériu Komérsiu no Indústria (MCI), Elias de Jesus, hatete katak ministériu sei halo kordenasaun ho BCTL atu sosializa informasaun ba komunidade negósiu sira.

“Ami sei forma ekipa ida ho Banku Sentrál atu halo sosializasaun ba negosiante sira iha munisípiu sira, nune’e komunidade bele kontinua uza osan 200 sentavus ho konfiansa,” nia dehan.

Presiza sosializa no investiga

Iha parte seluk, Deputadu Bankada Fretilin, Antoninho Doutel Sarmentohusu autoridade sira atu la’ós halo konferénsia imprensa de’it, maibé presiza tuun ba terrenu atu fó informasaun ba komunidade.

“Presiza halo sosializasaun husi nivel aldeia to’o munisípiu atu komunidade hatene klaru diferensa entre osan falsu no osan orijinál,” nia dehan.

Akadémiku husi Universidade Dili (UNDIL), Hugu Lourenço, husu ba autoridade seguransa atu investiga no buka tuir ema ne’ebé prodús osan falsu.

“Se deteta ema ne’ebé prodús osan falsu, tenke fó kastigu todan tanba ida ne’e bele prejudika ekonomia no komunidade,” nia dehan.

Rate this item
(0 votes)

Independente Digital TV

Follow us on Facebook

Kalendariu Notisia

« March 2026 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31