SEI kontinua advokasia ba Instituisaun sira-ne'ebé halo deskriminasaun ba feto Featured

By Graça de Carvalho Abril 02, 2026 68
Sekretáriu Estadu Igualidade, Elvina Sousa Carvalho. FOTO: SEI Sekretáriu Estadu Igualidade, Elvina Sousa Carvalho. FOTO: SEI

DILI:Governu liu husi Sekretáriu Estadu Igualidade kontínua halo advokasia ba instituisaun públiku sira ne'ebé mak nafatin halo deskriminasaun ba feto sira.

Sekretáriu Estadu Igualidade, Elvina Sousa Carvalho, hatete, relasiona ho kazu komandante Julia Gama nia kazu ne'e, los duni iha Segunda 29 fulan marsu ne'e Sekretáriu Estadu Igualidade halo audensia komandante Julia Gama tanba hetan alegasaun lubuk ida PNTL.

"Iha segunda ha'u audensia badak ida hamutuk ho komandante Julia Gama nia mós iha alegasaun lubuk ida hasoru PNTL, halo audensia tanba ita hatene pozisaun Sekretária Estadu Igualidade halo advokasia hodi halo atu nune'e labele iha deskriminasaun hasoru feto iha instituisaun ne'ebé deit,"dehan Sekretáriu Estadu Igualidade Elvina Sousa Carvalho ba Jornalista sira, hafoin partisipa iha Konsellu Ministru, Kuarta(01/04).

Nia dehan tanba ne'e Sekretáriu Estadu Igualidade rona atu nune'e bele halo advokasia.

"Ami rona atu nune'e halo ami nia serbisu advokasia, nia mós hanesan feto ami presiza rona iha nia problema, SEI sei loke odamatan ba ema sé de'it mak hakarak atu ko'alia depois rona ami sei halo advokasia,"nia dehan

Nia esplika Sekretáriu Estadu Igualidade mós servisu hamutuk ho Polísia Nasionál Timor-Leste atu bele hadi'a promosaun asesu seksuál no haree mós ba proposta atusaun ba hasoru violénsia hasoru feto no labarik feto sira.

"SEI mós servisu hamutuk ho PNTL atu bele hadi'a promosaun, asedu seksuál no haree ba proposta atuasaun hasoru violénsia hasoru feto no labarik feto sira. Ba komandante Julia Gama nian ami hato'o koragem ba nia atu ko'alia sai alegasaun injustisa no aktus sira nian ko'alia sai maibé ita bo'ot sira hatene iha PNTL mós iha regra rasik,"nia esplika.

Tanba ne'e SEI nafatin fó akompañamentu ba komandante Julia Gama hodi buka solusaun ba nia problema.

"Ami sei halo solusaun maibé, se kazu krime tenke halo partisipasaun iha Ministériu publiku sé kazu displinar tenke iha PNTL ho Ministériu Interiór,ami apenas halo advokasia prosesu ne'e la'o tenke halo ho justu la'ós tanba nia feto prosesu ne'e lao deskriminasaun,"nia relatá.

Molok ne'e Prezidente Board Fokupers Domingas Fernandes Alves(MICATO) hatete, Nu'udar instituisaun no rede advokasia atu promove direitu Igualidade nu'udar mós sidadaun responsavél ida ne'ebé mak hakarak promove Igualidade entre Feto ho Mane iha Timor-Leste, tanba ne'e mak Rede Advokasia sira tenke reflete mak situasaun ida ne'e.

" Iha situasaun ida-ne'e iha promosaun entre feto rua, tanba ne'e mak ami rede advokasia tenke iha mós reflete didi'ak mós ba situasaun ida ne'e atu dehan katak ami respeita konstituisaun, ami respeita estatutu PNTL, ami respeita lei sira-ne'ebé mak iha maibé ami kontra atitude ne'ebé mak deskriminativa, tanba ami haree situasaun ida ne'e ami nia feto maluk rua ida mak mak keta promosaun maibé ida nia deklara ba nia situasaun ne'ebé mak kelur ona, nia hetan deskriminasaun iha instituisaun PNTL nia laran, " dehan Prezidente Board Fokupers Domingas Fernandes Alves(MICATO) liu husi Konferénsia Impresa ne'ebé mak halo iha resintu Fokuper, Farol Konta(26/03).

Nia dehan instituisaun PNTL ne'e ba povo Timor-Leste no instituisaun ne'ebé mak atu fó siguransa ba povo Timor-Leste.

"Entaun ita hotu luta ba ukun rasik an, ita hotu luta ba igualidade jéneru ita hotu luta ba prinsipiu direitu demokrátiku ita hotu luta ba Konstitusaun, siginifika katak ita labele husik liu desigualidade, deskriminasaun prátika enkoretas ne'ebé mak mosu iha institusaun, sá tan instituisaun siguransa, ne'ebé ohin ami hamutuk iha ne'e atu solideriza ami nia maluk ida ne'e, maibé ami hakarak apresia mós instituisaun dezenvolve ho nia progresu ne'ebé mak iha maibé tenke kurize, buat ne'ebé mak sala ita tenke dehan sala buat ne'ebé mak los ita avanza ba oin," nia dehan

Iha fatin hanesan Diretór Ezekutivu Fokupers, Domingas Afonso informa, kona ba deklarasaun ne'ebé mak komandante Julia Gama hatete katak hetan deskriminasaun husi komandante Polisia Nasionál Timor-Leste ida ne'e Fokuper firak katak Ministériu Interiór hola Papél importante atu bele loke prosesu investigasaun ba kazu ida ne'e.

"Ami fiar katak Ministériu Interiór hola Papél Importante atu bele haree no prosesa investigasaun ba kazu ida-ne'e entaun ita nafatin hanesan ohin ita hamriik hamutuk ho feto maluk sira deskriminasaun atu hametin liu tan hodi dudu prosesu sé karik ida lori duni ba prosesu Justisa intrega ba Ministériu kompentente hamu ho PDHJ prosesa kazu ida hodi bele loke ba investigasaun serake ida ne'e iha irregularidade ruma mak akontese ita prontu nafatin atu suporta atu bele hetan nia Justisa,"dehan Diretór Ezekutivu Fokuper Domingas Afonso.

Nune'e mós Presidente Rede Feto Zelia Fernandes hatete, ohin mai hamutuk ho membru sira hanesan Fokuper, Sagrada Família no mós parseiria estratéjiku sira ne'ebé mak envolve iha grupu traballu yadvokasia ne'ebé maka dadaun hamutuk iha ne'e hanesan JSMP no mós Mane ho Vizaun Foun.

"Primeiru ami hakarak kongratu promosaun deviza iha PNTL ne'ebé mak liu iha loron hirak ba, ne'ebé hahú dadaun iha instituisaun siguransa ne'ebé mak promove ona ami nia feto maluk ida komandante Natercia Martins, hodi sai Segundu Komandante ida-ne'e hanesan pasu importante ida iha pais estadu direitu demokrátiku hanesan Timor-Leste," dehan Presidente Rede Feto Zelia Fernandes

Nia dehan maibé rede advokasia sira mós apresia instituisaun PNTL ne'ebé halo promosaun ba ofisiais PNTL lubun ida inklui feto na'in rua.

"Ami mós respeita no apresia mekanizmu instituisaun PNTL nia no nia vontade tomak ho esforsu ekipa no komisaun promosaun ninia ne'ebé halo nia papél hodi hahú halo promosaun ba ofisiais PNTL lubun ida inklui ami nia feto maluk ne'ebé mak ketak promosaun, mezmu nune'e ami nia hakarak hatete katak ami apresia tebes ba ami nia feto maluk sira no ami hakarak solideriza ami nia feto sira ne'ebé mak ho situasaun sira ne'ebé mak sira hasoru dadaun hodi iha TVE fó sai entrevista ida didi'ak tebes ho ami nia feto maluk Julia Gama ne'ebé fó sai ona ho insatifasaun ne'ebé mak fó sai ba situasaun ne'ebé mak mai rasik hasoru parese ho nia kolega balun tan, ne'ebé mak sira hasoru iha promosaun ida ne'e" nia dehan

Tanba ne'e mak elojia ho fuan boot Mana Julia Gama, hodi fahe oan provas no faktu sira realsiona ho diferensia sira iha institusaun PNTL nian

" Ami mós hanoin katak ida ne'e importante duni hodi fó sai, hodi nune'e sei inspira malu feto sira iha institusaun oin-oin liu-liu iha instituisaun defeza no siguransa atu hatete sai buat ne'ebé mak la'o ladún di'ak ne'ebé maka la fó vantajen iha intensaun hodi bele hamutuk ho sosiedade no instituisaun oin-oin iha estadu direitu ida ne'e hodi buka meillora di'ak liu tan instituisaun sira iha futuru oin mai," nia esplika.

Nia haktuir dala ida husi momentu feto solideriza feto maluk Julia Gama ba iha situasaun ida ne'e i prosesu sira ne'ebé mak Mana Julia liu ona.

"Ami hanoin katak nia iha sitausau ida ne'ebé mak presiza atu apoiu husi movimentu feto i movimentu sempre prontu para fó apoiu liu-liu atu buka lia loos no promove forsa iha instituisaun estadu tomak ninia,hodi kontribui ba paz no estabilidade ba iha dezenvolvimentu sustentavel ne'ebé mak intregadu iha ita nia pais,"nia Konklui.

Rate this item
(0 votes)

Independente Digital TV

Follow us on Facebook

Kalendariu Notisia

« April 2026 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30