INSCIDA sensibiliza prevensaun HIV/SIDA ba Komunidade Lifau Featured

By Ivónia Varela Maiu 14, 2026 50
Prezidente INSCIDA, Daniel Marçal sensibiliza informasaun prevensaun virus HIV/SIDA ba komunidade sira, iha Lifau,Sub-rejiaun Pante Makasar, RAEOA, Tersa (12/05). FOTO: INDEPENDENTE/ Ivonia Varela Prezidente INSCIDA, Daniel Marçal sensibiliza informasaun prevensaun virus HIV/SIDA ba komunidade sira, iha Lifau,Sub-rejiaun Pante Makasar, RAEOA, Tersa (12/05). FOTO: INDEPENDENTE/ Ivonia Varela

OÉ-KUSSI: Institutu Nasionál Kombate HIV/SIDA (INSCIDA) senbiliza informasaun kona-ba prevene tranzmisaun virus HIV-SIDA ba komunidade sira, iha Suku Lifau, Sub-rejiaun Pante Makasar, Rejiaun Administrativa Espesial Oé-kussi Ambenu (RAEOA), tanba daudauk ne'e númeru pozitivu kontinua aumenta.

Prezidente INSCIDA, Daniel Marçal dehan, mai halo Kampaña ba Komunidade sira iha Lifau ne’e, hodi oinsa bele hatene HIV-SIDA no oinsa bele prevene aan hodi labele kona moras ida ne’e, tanba daudauk nee pursentu sae makas liu-liu iha Oé-kusse ne'ebe baliza ho Nasaun viziñu Indonezia.

"Ohin mai halo sosializasaun iha Oé-kussi ne'e, tanba agora Governu mos daudauk konsentra hotu mai iha RAEOA. Ida ne’e, Governu sentrál halo planu di'ak ba Oe-kussi, no agora tempu to'o ona ba Oe-kusi sira atu haree liu ba dezenvolvimentu. Ita dehan Dezenvolvimentu ne’e, maibe daudauk ne'e Oe-kusi oan sira, hasoru fali problema boot maka HIV ne’e,” Dehan Prezidente INSCIDA, Daniel ba Jornalsita sira, iha Sede Suku Lifau, Tersa (12/05/26).

Nia haktuir, ida ne’e mos hakfodak, tanba iha tinan kotuk sira mai iha Oe-kusi ne’e dadus seidauk sa'e, maibe agora Komunidade ne’ebe hetan HIV/SIDA ne’e, sa'e ona ba 108.

Prezidente ne'e informa, tanba ne'e, afeta barak liu maka joven sira, ho ida ne’e INSCIDA ninia planu ida, katak kada tinan sira mai iha Oé-Kusse hodi bele fó hanoin ba Komunidade sira. Tanba Komunidade sira hanesan ne'e, la iha konesimentu ba virus HIV.

Nia haktuir, HIV ne’e la hili ba ema nia koñesimentu, maibé bainhira ema nia hahalok Seksual la kontrola, la eduka, la jere, entaun risku ba tranzmisaun HIV.

Nune'e, sira haree katak iha Oé-Kusse mos besik hela ho nasaun vizinu Indonézia, tanba daudauk ne'e sira enfrenta hela problema virus HIV ne’e liu-liu ba labarik sira ne'ebe ho idade minoridade. Se la servisu makas, maka ema barak sei afeta ba moras ne'e, no fo todan ba Estadu no Governu.

"Ho ida ne’e, ita mos fokus ba Oé-Kusse, no ita haree mos Autoridade preokupa loos. Ho ida ne’e maka sira koopera di'ak loos ho INSCIDA, hodi servisu hamutuk proteze virus HIV ne’e iha RAEOA, no dada sai Komunidade liu-liu Joven sira husi virus HIV ne’e", nia informa.

Iha sorin seluk Xefe Lifau, Delfino Sole haktuir, hanesan Xefe Suku sente orgullu tanba programa INSCIDA mai hodi habelar Informasaun ba Komunidade sira kona-ba virus HIV.

"Durante ne’e, hau mos rona katak hau nia Komunidade sira balun, hetan ona virus HIV ne’e, maibé ita seidauk hatene lolos sira. Tanba ne'e, orasida maka sira halo teste raan maka foin hatene. Ne'ebe sente agradese tanba durante ne’e ha'u nia mandatu foin primeira vez, mak INSCIDA lori Programa mai iha ne’e", nia tenik.

Nia dehan, moras ida ne’e la'os ba Suku Lifau de'it, maibe ema barak maka kona ona iha Timor-Leste inklui Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-Kussi Ambenu, nia husu ba Komunidade sira hodi partisipa maximu iha programa ne’e.

Enkuantu bazeia ba orientasaun katak partisipa tenke iha nain-250. Iha Suku Lifau ne’e, iha Aldeia tolu mak Aldeia Tulaica, Nefobai no Oe-molo.

Nune'e mos Juventude no partisipante, Luisa dos Santos Elu, nu'udar joven ida sente orgullu ba semináriu no sensibilizasaun kona-ba virus HIV, tanba ida ne'e importante tebes.

"Iha semináriu ne’e, ami rona husi INSCIDA katak atu evita virus HIV maka labele ransu arbiru, kuidadu aan no sell-seluk tan, atu nune'e labele kona moras HIV-SIDA, ne'ebe informasaun ida ne’e, foin primeira vez mak ami rona", nia informa.

Tuir dadus ne'ebe INSCIDA rejista kona-ba Komunidade ne’ebe afeta ba virus HIV-SIDA, hahu husi tinan 2013 to'o 2025 hamutuk 2.560, husi numeru ne’e ema nain-295 maka halo ona tratamentu Saude, na'in-130 la halo tratamentu no nain-425 maka lakon vida.

Nune’e mos, Komunidade iha Oe-Cusse ne'ebé kona Virus HIV-SIDA daudauk ne’e sa’e ona ba 108.

Rate this item
(0 votes)

Follow us on Facebook

Kalendariu Notisia

« June 2026 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30