Estadu TL kondena atake sira iha médiu oriente Featured

By Cristina Ximenes Marsu 02, 2026 164
Prezidente Repúblika, José Ramos Horta. FOTO: Media-PR. Prezidente Repúblika, José Ramos Horta. FOTO: Media-PR.

DILI: Estadu Timor-Leste kondena atake sira iha médiu oriente ne’ebé lansa husi Iraun, hafoin  Estadus Unidus Amerika no Israel lansa operasaun boot hasoru Iraun ho objetivu hapara programa militar, arma nuklear no rejime Ayotollah Ali Khamenei iha Iraun.

Prezidente Repúblika, José Ramos Horta hasai deklarasaun ofisiál pozisaun Timor-Leste kondena atake funu ne'ebé aumenta iha médiu oriente Iraun nian iha Emiradu Árabe Unidu, Qatar, Bahrain, Kuwait, Jordánia, Arábia Saudita.

PR Horta dehan, deklarasaun kona-ba funu ne'ebé aumenta iha médiu oriente ne'e, hetan apoiu mos husi Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão.

“Ami kondena atake sira Iraun ni’an iha Emiradu Árabe Unidu, Qatar, Bahrain, Kuwait, Jordánia, Arábia Saudita. Nasaun sira-ne'ebé hetan ataka husi Iraun hatudu ho klaru no firme hodi kontra uza sira nia teritóriu no espasu aéreu ba operasaun militár sira hasoru Iraun,”  PR Horta hasai estetmentu ofisiál Estadu Timor-Leste, iha loron Segunda, (02/03).

Maibé, rejime Iranianu hili atu ataka sira hodi fó perigu ba vida sivíl iha nasaun sira ne'ebé la partisipa iha atake sira hasoru sira.

Alende ne'e, nasaun sira-ne'e hatudu ona sira-nia an iha kompromisu atu buka solusaun pasífika sira iha rejiaun no liután, inklui lidera esforsu sira hodi buka solusaun Estadu rua nian ba Israel no Palestina no hakotu funu Rúsia-Ukránia. Sira mós hanesan atór xave sira iha fornesimentu asisténsia umanitária iha nivel mundiál.

Nune'e, grave sira hasoru sira iha risku atu sobu esforsu sira-ne'e, no iha prosesu sobu kauza palestinianu. Ida-ne'e iha ema Palestinianu liu 70,000, feto no labarik sira, ne'ebé agora rekoñese katak sira mate iha konflitu aat ne'ebá.

“Ami mós husu atu iha restrisaun no hakotu kampaña militár hasoru Iraun. EUA no Israel nia atake hasoru nasaun ida ne'ebé la'ós armadu nukleár, no asasinatu ba líder espirituál Iraun nian, viola ho klaru karta Nasoins Unidas nian no Lei Internasionál,” dehan PR Horta.

Tanba ne'e, laiha argumentu klaru ba auto-defeza no mós laiha evidénsia ruma kona-ba ameasa iminente hasoru sira.

Maibé, diálogu no diplomasia ne'ebé hala'o hosi Oman hatudu progresu signifikativu, atake ida-ne'e la justifikadu.

“Ami rekoñese katak povu inosente Iraun nian aguenta ona dékada barak opresaun nian hosi rejime teokrátiku no sofre ona hosi sansaun sira ne'ebé maka impoin ba nasaun,” Nia reforsa.

Tanba razaun ida ne'e, iha loron 6 fulan fevereiru tinan 2026, Horta mak sai hanesan signatáriu dahuluk ba deklarasaun ida ho Laureadu Nobel liu 100 iha mundu tomak ne'ebé ezije atu hakotu kapturasaun no ezekusaun sira ba ema Iraun sira ne'ebé ezije liberdade no demokrasia.

Maibé, atake sira hosi EUA no Israel hasoru Iraun sei hamosu de'it moras liután ba povu Iraun nian hanesan akontese ona iha Gaza.

Tátika sira ne'e hamosu presedente alarmante ida iha ne'ebé nasaun sira ne'ebé iha kapasidade militár barak liu envolve iha violasaun konsistente ba lei internasionál sira mós estabelese doutrina ida ne'ebé imprevizível, inkonsistente no personalizadu tebes ba asuntu internasionál sira. Ida ne'e sei enkoraja de'it ema seluk atu atua iha maneira ne'ebé hanesan.

"Ita iha Timor-Leste sempre rekoñese nesesidade ba diálogu no rekonsiliasaun nu’udar dalan úniku ba estabilidade no futuru ne’ebé di’ak liu. Ami husu maka'as ba parte hotu-hotu atu fila fali ba meza negosiasaun no atu aproveita oportunidade hotu-hotu ba de-eskalasaun,” PR Horta konklui.

Entretantu, Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Bendito Freitas hatete, relasióna ho funu entre Israel ho Iraun mak Prezidente Repúblika, José Ramos Horta dentru oras 24 karik sei hasai ofisial estetmentu kona-ba pozisaun Timor-Leste nian ba situasaun refere.

Ministru Bendito Freitas informa, agora ne'e haree nuklear ne'e semo ba mai loos. País hotu-hotu iha preokupasaun, hotu-hotu iha mundu ne'e preokupa protesaun ba sira nia sidadaun sira.

Nia dehan, agora úniku apelu mak sira labele sai, sira tenke estembai iha sira fatin atu haree situasaun akompaña nafatin notísia ne'ebé sei fó husi Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun iha ne'ebé de'it.

“Ita refere ita nian ba iha Abu Dhabi ba ita kontaktu nafatin sira, ami kontaktu sira. Iha ne'eba mós atinjidu liu-liu mós aeroportu, iha hotél ida tan, ne'ebé ha'u hanoin sira iha situasaun di'ak hela, ha'u hanoin akompaña nafatin,” Haktuir Ministru Bendito.

Nia reforsa, nune'e mós país sira seluk mós iha preokupasaun hotu.

“Ha'u hanoin katak, ita nia Xefe Estadu dentru oras 24 nune'e karik sei ofisiál estetmentu kona-ba pozisaun Timor nian ba situasaun ne'e,” Nia konklui.

Alende, sidadaun Timor-Leste hamutuk ema na’in 94 daudaun hela iha Israel, kompostu husi mane 52 no feto 42.

Purtantu, média estatal Iraun informa líder Supremu Iran, Ali Khamenei lakon ona vida hafoin hetan atake husi Estadus Unidus América (EUA) no Israel iha Sábadu 28 fevereiru 2026.

Rate this item
(0 votes)

Independente Digital TV

Follow us on Facebook

Kalendariu Notisia

« March 2026 »
Mon Tue Wed Thu Fri Sat Sun
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31