Ministru Transporte no Komunikasaun, Miguel Marques Gonçalves Manetelu hatete,  iha loron 9 janeiru liu-ba iha notísia fó-sai katak forsa Amérikanu kaptura ró ida ho naran olina iha tasi karibia ni’an.

Tuir  Ministru, tanba deskonfia ró ne’e tula mina liu husi  jona ne’ebé mak Estadu Unidu Amérika nia kontrola. Depois sira kaptura  ró ne’e. Ró ne’e identifikadu uza bandeira Timor-Leste.

“Ha’u bele adianta iha ne’e katak iha fulan-jullu 2025 Interntional Maritime Organization rejional ASIA pasifiku ni’an ho Autoridade  Maritima Xina nian hakerek (karta) ida mai Ministériu, tanba identifika  ró 8  uza bandeira Timor-Leste, entre ró 8 ne’e, ida mak  ró olina ne’ebé foin lalais kaptura tiha ne’e,” Dehan Ministru Manetelu ba Jornalista sira, iha Palasiu Governu, Segunda (12/01).

Tanba ne’e, iha loron 8 jullu  2025,  Ministériu Transporte Komunikasaun hakerek karta ba IMO rejional hodi informa ba IMO katak loos duni, Timor-Leste vigora ona dekretu-lei  nú 13/2024, 20 marsu, kona-ba rejistu náviu.   

“Maibé to’o fulan jullu kuandu ita hakerek surat ne’e, ita seidauk rejista  ró ida, ida-ne’e mak esplikasaun ita ni’an, segundu esplikasaun hateten katak ita nia rejime juridiku ne’e, so bele autoriza no rejistu ró ne’ebé nasionalidade Timor-Leste, ró estranjeiru ita la rejistu,” Nia hatete.

Entaun, Ministériu Transporte Komunikasaun husu ba IMO rejional, atu sirkula informasaun ba Estadu membru sira hotu.

“Tanba ne’e, iha 16  jullu (2025) IMO rejional sirkula ita nia surat ne’e ba Estadu membru sira hotu hodi informa katak ró 8 ne’ebé mak identifikadu uza bandeira Timor-Leste ni’an inklui ró olina foin lalais kaer, uza ita nia bandeira ne’e ilegal, tanba ita nunka halo rejistu ba ró ida, satan ró estranjeiru ita rejistu, dekretu-lei la fó dalan,” Tenik nia.

Aliende ne’e, bainhira hakerek surat ba IMO, Ministeriu mos hakerek surat ida Ministeriu Justisa iha loron 9 jullu 2025, atu orienta Polisia Sientifika Kriminal (PSIK)  halo investigasaun ba ró sira-ne’ebé utiliza bandeira Timor-Leste ni’an.

Nia informa, tanba tuir informasaun ne’ebé mai husi IMO ho Autoridade Maritima Xina ni’an ne’e katak ema ne’ebé rejistu ne’e, ninia diresaun iha Timor-Leste no mos komunika ba Interpol.

“Tanba PSIK mak iha relasaun ho Interpol. Komunika ho Interpol atu ajuda ita, karik haree ró ne’e sirkula besik sira nia tasi ka territoriu sira bele kaptura ró ne’e,” Kata nia.

“Ita laiha relasaun ró ne’ebé forsa Amerikanu ka’er, mais ami mos hakerek surat ida ba Embaixada Amérika para atu agradese, tanba sira konsege ajuda ita, kaptura ró ilegal sira-ne’ebé uza ita-nia bandeira, espera katak kaer ona ida, sira seluk mos sei kaer tan,” Nia hakotu.