Print this page

Xefe Estadu hahú viajen ba Portugal no Repúblika Azerbaijaun Featured

By Ekipa INDEPENDENTE Marsu 07, 2026 165
 Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta viajen ba Portugal no Azerbaijaun ho aviaun Citilink. FOTO: Media PR. Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta viajen ba Portugal no Azerbaijaun ho aviaun Citilink. FOTO: Media PR.

DILI:Prezidente Repúblika no Laureadu Nobel ba Pás, José Ramos-Horta, hahú viajen servisu ba Portugál iha loron 8 to'o 10 marsu no Repúblika Azerbaijaun iha loron 11 to'o 12 marsu 2026.

Iha nia kapasidade nu’udar Prezidente Repúblika no Prezidente Komunidade Países Lingua Portuguesa (CPLP), Prezidente Ramos-Horta sei marka prezensa iha serimónia tomada de posse ba Sua Exelénsia Sr. António José Seguro nu’udar Prezidente Repúblika Portugés nian.

Serimónia ofisiál ne’e sei hala’o iha loron 9 fulan-Marsu iha Asembleia Repúblika. Sr. Seguro manán iha segunda volta eleisaun prezidensiál portugés nian iha loron 8 Fevereiru tinan 2026. Hafoin serimónia, Prezidente Ramos-Horta sei partisipa iha almosu ida ne'ebé organiza hosi Prezidente foun eleitu Portugal nian no Primeira-Dama.

Vizita ida-ne’e subliña ligasaun ne’ebé kle’an no metin entre Timor-Leste no Portugál. Ho abut iha istória no hametin dezde Timor-Leste nia restaurasaun independénsia, relasaun bilaterál ne’e karakteriza ho kooperasaun ne’ebé metin. Portugál sai nafatin parseiru xave iha dezenvolvimentu Timor-Leste nian, hodi fó asisténsia vital iha setór krítiku sira hanesan edukasaun, kuidadu saúde, infraestrutura, no kapasitasaun administrasaun públika.

Prezidente Ramos-Horta sei remata ninia vizita ba Portugál iha loron 10 fulan-Marsu no viajen ba Baku, Azerbaijaun, hodi hala’o vizita traballu husi loron 11 to’o 12 fulan-Marsu.

Prezidente Ramos-Horta sei partisipa iha XIII Fórum Globál Baku nian, ne'ebé iha tinan ne'e ho tema, "Halo ponte ba divizaun sira iha mundu ida ne'ebé iha tranzisaun nia laran."

Prezidente Ramos-Horta tuir planu sei hato'o diskursu espesiál ida durante serimónia abertura fórum nian iha loron 12 fulan-Marsu, hamutuk ho distintu grupu líder mundiál sira ne’ebé inklui S.E. Sr. Ilham Aliyev, Prezidente Repúblika Azerbaijaun;  S.E. Sr. Bajram Begaj, Prezidente Repúblika Albánia; S.E. Sr. Jakov Milatović, Prezidente Montenegro nian;  S.E. Sra. Gordana Siljanovska-Davkova, Prezidente Repúblika Masedónia Norte;  S.E. Sr. Željko Komšić, Xefe Prezidénsia Bósnia no Erzegovina

Purtantu, Fórum Globál Baku estabelese ona nia-an nu'udar plataforma prinsipál iha Europa Leste, Caucasu Súl, Ázia Sentrál, no Médiu Oriente, ne'ebé halibur xefe Estadu no governu sira, líder sira setór privadu nian, Laureadu Nobel sira, no figura proeminente sira sosiedade sivíl nian.

Fórum 2026 halibur iha tempu krítiku ida tanba sistema internasionál infrenta tranzisaun ida ne'ebé difisil no la estável. Ho polítika globál ne'ebé maka define beibeik hosi rivalidade entre podér boot sira, sesaun sira sei ezamina oinsá fratura sira-ne'e fó impaktu ba domíniu militár, ekonómika, teknolójika no ambientál. Diskusaun sira-ne'e ho objetivu atu identifika oportunidade estratéjiku sira iha ne'ebé kooperasaun renovadu no koligasaun pragmátiku sira bele rezolve vulnerabilidade komun no avansa ajenda globál sira, husi asaun klimátika ba dezenvolvimentu sustentável.

Durante nia vizita serbisu, Prezidente Ramos-Horta sei hala’o mós enkontru bilaterál ho Prezidente Repúblika Azerbaijaun, S.E. Sr. Ilham Aliyev.

Repúblika Demokrátika Timor-Leste no Repúblika Azerbaijaun mantein relasaun diplomátika dezde 05 Abril 2004, relasaun ida ne’ebé define husi respeitu ba malu no kompromisu hamutuk ba kooperasaun multilaterál.

Maski jeografikamente dook, envolvimentu bilaterál aumenta ona liuhusi diálogu nivel aas. Marka signifikativu ida maka enkontru entre Prezidente Ramos-Horta no Prezidente Aliyev iha marjen sira husi Fórum Internasionál Nizami Ganjavi ba dala 10 iha Baku iha Marsu tinan 2023.

Diskusaun ne'e loke dalan sira ba kolaborasaun potensiál iha setór sira hanesan enerjia, edukasaun, no agrikultura, ne’ebé aliña ho prioridade sira dezenvolvimentu nasionál Timor-Leste nian no perísia Azerbaijan'nian iha governasaun petróleu no gás.

Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta hatete, Vizita ba Portugál hanesan onra ida ne’ebé kle’an.

“Hodi permite ha’u felisita pesoalmente Prezidente eleitu António José Seguro ba ninia vitória desizivu no reafirma lasu fraternu ne’ebé labele kotu entre ita-nia nasaun rua. Ita-nia parseria, ne’ebé harii iha istória no lian komún, kontinua sai hanesan pilar fundamental ida husi jornada dezenvolvimentu Timor-Leste nian,” Afirma PR Horta liu husi Komunikadu ne’ebé Media INDEPENDENTE asesu husi Média PR, Domingu (09/03).

Tuir mai, iha XIII Fórum Globál Baku, Xefe Estadu sei kontribui ba diálogu globál ida ne'ebé vital. Iha era tranzisaun no divizaun ne'ebé kle'an, importante ba líder sira atu halibur hamutuk, hodi sai ponte ba diferensa sira, no koletivamente konstrui dalan ida ba orden mundiál ida ne'ebé kooperativu, pasífiku no sustentável liu.

Enkuantu, Prezidente Ramos-Horta sei husik Azerbaijaun, iha loron 13 fulan-marsu no tuir planu sei fila hikas mai Díli iha loron 15 fulan-marsu tinan 2026.

Rate this item
(0 votes)