Interese ne’e hato’o diretamente husi Embaixadór Kanadá ba Indonézia no Timor-Leste, Jess Dutton, ne’ebé akompaña husi delegasaun emprezáriu Kanadianu sira hanesan BlackBerry, Banku Nasionál Kanadá no Fundasaun Ázia-Pasífiku Kanadá, durante enkontru ho Primeiru Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, iha Palásiu Governu, Kinta (21/05).
“Iha enkontru ne’e ko‘alia kona-ba investimentu Kanadá nian ho montante millaun $15 bá projetu enerjia solár PV,” dehan Embaixadór Dutton.
Projetu solar PV ne’e sei uza painél solár hodi produz eletrisidade husi loron, no konsidera hanesan parte importante husi estratéjia Timor-Leste atu dezenvolve enerjia renovável no reduz dependénsia ba kombustível fósil.
Aleinde investimentu foun, Kanadá mós fornese ona finansiamentu konsesionál liu husi Banku Dezenvolvimentu Aziátiku (ADB) ba dezenvolvimentu parke solár iha Manatuto.
Jess hatete, Kanada disponibiliza ona besik millaun $15 dolar Kanadá, ka kuaze millaun $11, hodi apoia projetu enerjia renovável ne’e.
“Ami kontente tebes atu apoia reziliénsia klimátika no programa dezenvolvimentu sira iha Timor-Leste,” nia dehan.
Empreza Kanadianu buka oportunidade komersiál
Durante vizita ne’e, delegasaun Kanadianu halo enkontru ho Ministru Petróleu no Rekursu Minerais, Francisco da Costa Monteiro, no mós hasoru emprezáriu Timoroan sira hodi esplora oportunidade komersiál no parseria estratéjika.
Kanadá konsidera Timor-Leste iha poténsial boot iha setór Petróleu no gás; Enerjia renovável; Dezenvolvimentu infraestrutura; no Teknolojia no inovasaun.
“Ami sente impresionadu tebes ho planu dezenvolvimentu Timor-Leste nian. Atividade sira ne’e bele kria empregu no impulsiona kreximentu ekonómiku,” hateten Jess.
Xanana no Horta simu mensajen pozitivu
Primeiru Ministru Xanana Gusmão simu pozitivu inisiativa Kanadá nian no konsidera investimentu ne’e aliña ho prioridade Governu atu dezenvolve ekonomia no aumenta kapasidade enerjia nasional.
Iha parte seluk, delegasaun Kanadianu mós hasoru Prezidente Repúblika, José Ramos Horta, iha Palásiu Prezidensiál Bairu-Pite hodi diskute oportunidade investimentu espesífiku balun.
Jess dehan relasaun entre Kanadá no Timor-Leste forte no konstrutivu iha área oioin, inklui governasaun di’ak, edukasaun, seguransa no dezenvolvimentu.
Relasaun diplomátika ofisiál entre Kanadá no Timor-Leste hahú iha Maiu 2002, hafoin independénsia Timor-Leste.
Entre 1999 to’o 2010, Kanadá kontribui iha misaun ONU iha Timor-Leste ho militar no polísia liu 600 hodi ajuda garante estabilidade no páz nasional.
“Ida ne’e hanesan onra boot ida atu mai selebra independénsia Timor-Leste ba dala 24 no kontinua reflete amizade no kooperasaun entre nasaun rua,” konklui Dutton.