Print this page

HABADA-FM apoiu polítika loke rekrutamentu foun PNTL, husu loke prosesu investigasaun ba komisaun Featured

By Cristina Ximenes Marsu 24, 2026 244
FOTO: Jornalista Agustino Gama FOTO: Jornalista Agustino Gama

DILI: Organizasaun Naun Governamentál Hali Ba Dame ho Fundadaun Mahein apoiu anula totál rekrutamentu dahuluk 2025, nune'e loke hikas rekrutamentu PNTL.

Maski nune’e, husu halo investigasaun ba komisaun rekrutamentu hodi hatene osan hira mak gasta ona ba rekrutamentu faze dahuluk nian tanba prosesu tomak husi inisiu rekrutamentu gasta osan estadu lubuk ida.

Diretór Ezekutivu HABADA, Abel Amaral hatete, ligadu ho deklarasaun Primeiru Ministru nian katak, rekrutamentu tinan 2025 sei arkiva, signifika Primeiru Ministru deklara sei loke fila fali rekrutamentu foun.

Nia dehan, deklarasaun ne'ebé Primeiru Ministru hato'o ne'e deside inisiu kedas husu ba Ministru Interiór atu bele haree asuntu ida ne'e.

Tanba tuir observasaun no ánaliza ne'ebé iha hahú husi prosesu rekrutamentu to'o anunsiu rezultadu finál ne'e presiza asuntu lubuk ida ne'ebé tau atensaun.

Hanesan, familiarizmu sei iha, sei iha kontribuisaun ba prinsipiu direitu umanu balun, mezmu revizaun ona diploma ministeriál númeru 17/2025 ne'e altera ona. Maibé iha rezultadu mudansa ne'e ladun iha signifikativu ida.

"Ami hanoin ida ne'e pertinente no importante, tanba ita atu garante ida mak kona-ba transparansia, akuntabilidade instituisionál," dehan Abel, iha knaar fatin, Komoro, Sesta (20/3).

Nia esplika, tanba rekrutamentu ne'e só hamosu de'it polémika, entaun apresia tebes bainhira Primeriu Ministru bainhira nia ofisialmente deklara atu halo rekrutamentu foun.

Tanba xefe governu hato'o ona, agora hein husi parte ministériu tutela ne'ebé responsavel ba asuntu seguransa bainhira mak nia atu fó sai.

"Tanba ne'e foin Primeiru Ministru mak foin sai, maibé ita fiar katak buat ne'ebé Primeiru Ministru ko'alia ida ne'e pertinente, Ministru Interiór tenke tau atensaun," nia hatete.

Maibé, ba futuru rekrutamentu, husu ba Ministru Interiór tenke forma ekipa indepedente sira, labele iha de'it husi parte governu ninian. Maibé envolve mós sosiédade sivil, PDHJ nune'e bele garante futuru rekrutamentu ne'e garante transparansia, refleta ba konstituisaun, no mós evita vióla ba Direitus Umanus.

Alende, Habada husu Ministru Interiór atu bele forma ekipa ida, atu bele investiga ba prosesu ne'e tomak, tanba rekrutamentu dahuluk ne'e gasta ona osan lubuk ida.

"Ami hanoin ida ita apoiu anuala totál ba rekrutamentu 2025, no loke fila fali rekrutamentu foun, ita mós husu Ministru Interiór atu bele forma ekipa ida, atu bele investiga ba prosesu ne'e tomak. Ita iha ekipa indepedente ida ne'ebé atu haree avaliasaun ba iha prosesu no rezultadu rekrutamentu. Ami hanoin tanba rekrutamentu ne'ebé han tempu fulan tolu, fulan haat, ami hanoin gasta orsamentu estadu ne'e mós lubuk ida," nia akresenta.

Tanba ne'e mak karik bele mós Ministru Interiór haree mós asuntu ida ne'e, karik bele halo investiga interna ruma hodi haree gastu orsamentu ne'ebé uza durante halo prosesu rekrutamentu.

Nune'e rekrutamentu mai ne'e tenke mínimu labele gastu ne'ebé boot liu, atu bele efisien liu tan.

Iha fatin ketak, Diretór Ezekutivu Fundadaun Mahein, Nelson Belo hatete, primeriu rezultadu husi Komisaun Avaliasaun ne'ebé fó sai ona no indika irregularidade barak liu, entaun ho ida ne'e depois Primeiru Ministru enkontru ho Prezidente Repúblika talvez desizaun husi Primeiru Ministru ho Prezidente Repúblika hamutuk bele kria mekanizmu foun nune'e rekrutamentu foun fali.

Nia haktuir, hanesan Primeiru Ministru depois enkontru hotu ho Prezidente Repúblika deklara katak, presiza rekrutamentu foun, ida ne'e signifika rekrutamentu ida ne'ebé dahuluk ne'e bele arkiva.

"Fundasaun Mahein ninia pozisaun suporta ida ne'e, tanba lakunas ne'ebé barak bainhira prosesu rekrutamentu ne'ebé akontese Ministru Interiór la halo jestaun didi'ak ba iha prosesu rekrutamentu ne'ebé ezersisiu husi Polísia Nasionál Timor-Leste," nia haktuir.

Nia hatutan, maski seidauk iha rezolusaun foun husi Konsellu Ministru, maibé husi Primeiru Ministru nia deklarasaun iha Palásiu Prezidensiál ne'e hatudu katak, rekrutamentu foun sei hahú no sei iha mekanizmu foun ne'ebé bele salva rekrutamentu dahuluk naksalak sira ne'ebé iha bele hadia fali ba rekrutamentu foun mai ne'e.

Nia reforsa, rekrutamentu ne'ebé Primeiru Ministru indika ne'e katak, iha rekrutamentu foun, maibé la signifika atu husik leet de'it sira ne'ebé envolve iha iregularidade.

Aleinde ne’e, Fundadaun Mahein rekomenda atu halo investigasaun no prosesa Komisaun Rekrutamentu ne'e, se sira komete duni erru, tuir lei bainhira iha duni sala dixiplinár bele submete ba disiplinár.

"See sala kona-ba kriminál bele submete ba kriminál nune'e hetan prosesu tuir lei ne'ebé iha Timor-Leste," nia ténik.

Rate this item
(0 votes)